Bağımsız Gözetimde Yeni Dönem: Radyoaktif Atık Tesisleri de Kapsama Alındı

Nükleer Düzenleme Kurumu (NDK), nükleer tesislerde yürütülen bağımsız gözetim faaliyetlerine ilişkin yönetmelikte kapsamlı değişikliklere gitti.

Bugünkü Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle yönetmeliğin adı “Nükleer Tesislerde ve Radyoaktif Atık Tesislerinde Bağımsız Gözetim Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik” olarak değiştirildi.

Yapılan değişiklikle birlikte bağımsız gözetim uygulamaları artık yalnızca nükleer tesisleri değil, radyoaktif atık tesislerini de kapsayacak. Böylece radyoaktif atıkların yönetimi ve depolanmasına ilişkin süreçler de bağımsız denetim mekanizmasının kapsamına alınmış oldu.

Düzenleme, Bağımsız Gözetim Şirketlerinin (BGŞ) görev ve yetkilerini de genişletiyor. BGŞ’ler gözetim faaliyetlerini tamamen bağımsız yürütecek, kontrol noktalarını kendileri belirleyecek ve gerekli gördüklerinde habersiz denetimler yapabilecek. Ayrıca gözetim sonuçlarına bağlı ödeme yapılmasını öngören sözleşme hükümlerine izin verilmeyecek.

Yeni kurallarla kuruluşlara da önemli yükümlülükler getirildi. Kuruluşlar, gözetim faaliyetlerine ilişkin iletişim yöntemlerini, uygunsuzlukların giderilme süreçlerini ve BGŞ değişikliği durumunda uygulanacak prosedürleri yazılı hale getirmek zorunda olacak. BGŞ’nin görevini yerine getirememesi halinde ise ilgili faaliyetlerin durdurulması ve başka bir yetkili kuruluşun gözetiminde sürdürülmesi gerekecek.

Yönetmelikle birlikte BGŞ’lerin mali bağımsızlığına da vurgu yapıldı. Şirketlerin gelir yapısının tek bir kuruluşa bağımlı olmaması ve faaliyetlerini sürdürebilecek mali yeterliliğe sahip olması şartı getirildi.

Bir diğer önemli değişiklik ise uygunsuzluk yönetiminde yapıldı. BGŞ’ler tespit ettikleri eksiklikleri kendi elektronik uygunsuzluk yönetim sistemlerine kaydedecek, bunları kuruluşa raporlayacak ve Kurumun erişimine açacak. Kritik uygunsuzlukların giderilmemesi halinde ise ilgili işin gözetimini reddedebilecek ve faaliyetlerin durdurulmasını sağlayabilecek.

Yangın güvenliği de düzenlemede öne çıkan başlıklardan biri oldu. Nükleer tesislerde yangına karşı alınan önlemler ile yangınla ilgili projelerin mevcut mevzuata uygunluğu bağımsız gözetim kapsamına dahil edildi.

NDK, yönetmelikle getirilen bazı yeni yükümlülükler için geçiş süreci de tanıdı. Kuruluşlar ve bağımsız gözetim şirketleri, ilave yükümlülükleri 31 Aralık 2027 tarihine kadar yerine getirebilecek. Söz konusu hükümleri Nükleer Düzenleme Kurumu Başkanı yürütecek.